Chiều Quảng Trị vẫn nhiều gió như thế, thứ gió Lào hanh khô thổi từ đồng cát vào, vương mùi khói rơm và hương hoa dại ven sông. Thị xã của một vùng đất đã từng đi qua chiến tranh ác liệt, giờ đây trở về một vẻ xanh trong của hòa bình nhưng sao vẫn có chút gì buồn. Vùng đất ấy nửa thế kỷ sau bom đạn, người mới, nhà mới đã dần xoá đi dấu tích của năm tháng chiến chinh, chỉ còn thành cổ vẫn nằm yên đời đời, rêu phong phủ tường đá, thầm lặng cất giữ những ký ức của một thời đã qua. Chuông chùa vọng về những tiếng trầm u tịch như nhắc tâm hồn ta yên lại, để giữ mãi sự thanh bình và tĩnh lặng cho anh linh những người con đã nằm xuống đất này. Xa kia, cánh đồng phía ngoài thành thấp thoáng trong sắc vàng cuối vụ, khói lam chiều quyện trong gió đưa hương thơm ngát của gạo mới trắng bông.

Bên kia dòng Thạch Hãn ghi dấu một thời lịch sử, ngôi trường cấp ba nhỏ nằm nép mình bên con đường đất dẫn ra bờ sông. Mấy dãy phòng học mái ngói đỏ ngả sẫm màu nắng, hàng phượng vĩ trước sân bắt đầu rụng những cánh hoa đỏ thắm đầu tiên. Tiếng ve ngân vang từ vòm lá dày như tan vào trong khoảng trời đầu hạ cao xanh, kéo dài mãi đến tận những miền xa thẳm. Mùi phấn trắng và giấy vở quyện trong hơi nóng hắt lên từ sân gạch, những gương mặt học trò nghiêng nghiêng lơ đễnh nghe giáo viên dặn dò những lời sau cuối trước khi năm học kết thúc.

Rồi cũng đã đến lúc, tiếng trống tan trường vang lên. Lũ học trò như đàn chim non được xổ lồng, tíu tít ùa ra cổng, áo trắng lấp loáng trong ánh chiều. Bên kia cánh cửa lớp học, thầy giáo đứng lớp tuổi đã trung niên, dáng gầy, vẫn đứng lặng trên bục giảng, tay giữ cuốn sổ điểm sờn gáy. Thầy dõi nhìn theo đến khi đứa học trò cuối cùng đi khuất, tiếng cười tan vào gió nghe vừa thân thuộc vừa xa xôi, như vọng lại từ một mùa hè cũ.

Lại một năm học nữa trôi qua, Quang tự nhủ và nhẩm đếm. Vậy là anh đã làm cái nghề gõ đầu trẻ này được ngót nghét hai mươi năm. Hai mươi năm, chao ôi, nghe dài thật, vậy mà cứ ngỡ như mới chỉ hôm qua anh còn là thầy giáo vừa tốt nghiệp được phân công về trường. Đi qua cuộc đời anh là hàng ngàn gương mặt học trò mà ưu tú có, nghịch phá có, nhưng rồi tất cả cũng lần lượt lớn lên, rời khỏi ngôi trường nhỏ bên sông, mang theo những ước mơ đi về muôn ngả. Những lứa học sinh ấy hầu hết đã rời xa Quảng Trị, đi đến những miền đất đô hội hơn, muốn kiếm tìm sự tấp nập và hào nhoáng mà nơi đây không có. Chỉ còn dòng Thạch Hãn vẫn hiền hoà bình lặng ngóng chờ những người con phương xa trở về với quê hương.

Và anh cũng vậy.

Quang liếc nhìn gương mặt mình phản chiếu qua tấm kính cửa sổ, một hình ảnh gương mặt vừa thân quen, vừa xa lạ. Vầng trán đã có thêm vài nếp nhăn, tóc lấm tấm bạc, đôi mắt vẫn hiền nhưng sâu hơn trước. Anh khẽ cười và nghĩ: “Mình cũng đã già thật rồi sao?” Hôm trước khi ghé qua chợ mua chút rau cá đạm bạc, anh gặp mấy đứa học trò nhỏ bên trường tiểu học và chúng nó đã chào anh là bác. Tiếng gọi ấy khiến anh khựng lại, ngỡ ngàng một thoáng rồi bật cười. Thời gian thật lạ, cứ vô tình và hờ hững trôi qua, chỉ để một buổi chiều nào đó, ta chợt nhận ra mình đã ở bên kia con dốc cuộc đời.

Trong một buổi chiều nhàn tản như thế này, một buổi chiều tháng Năm sau tiết học cuối cùng, anh muốn chậm lại đôi chút để nhìn lại những năm tháng đã qua. Quang đứng tựa bên cửa sổ, mắt dõi theo một cánh hồ điệp mỏng manh chờn vờn trong gió, rồi dừng lại ở khoảng sân trống trước lớp. Vệt nắng nghiêng nghiêng rơi vãi khắp bậc thềm, màu nắng thuỷ tinh dát vào những phiến gạch bông nâu vàng sứt mẻ làm anh chợt nhớ đến một buổi chiều hạ năm nào, khi chính bước chân anh cũng từng đi qua nơi này, mang trái tim nặng trĩu những nỗi niềm không thể nói ra.

Người ta bảo, càng già con người càng hay nhớ. Có lẽ thật đúng. Quang không phải kẻ đa sầu đa cảm, nhưng đôi khi, chỉ một làn gió mang theo mùi nước sông Thạch Hãn ngai ngái và thoang thoảng hương lúa đồng chiêm vào vụ, hay một thanh âm vụn vặt cũng đủ làm lòng anh se sắt. Chiều nay, ve kêu dồn dập đâu đó ngoài vòm phượng và tiếng một đứa học trò nào vẫn còn lang thang trong sân trường gọi ới lên một tiếng: “Cường ơi!”

Cường, cái tên ấy khiến anh khựng lại.

Đã bao năm rồi, cái tên này vẫn còn nguyên trong ký ức, như vết mực loang trên tấm áo trắng học trò không bao giờ phai nhạt.

“Cường ơi.” Anh cũng khẽ gọi, tuồng như lời lặp lại vô thức của một mảnh ký ức đã chôn sâu trong tâm khảm. Hình như anh thoáng thấy hình ảnh hai cậu con trai ngồi cùng bàn ở cuối góc lớp, Cường đang nghiêng đầu chú tâm vào bài giảng văn, Quang thì lén nhét một mẩu giấy nhỏ viết nghịch ngợm gì đó vào vở em, rồi cả hai cùng nín tiếng cười khúc khích để cô giáo không phát hiện. Những ngày vô tư và trong sáng ấy sao đến bây giờ anh vẫn còn nhớ, như một mảnh nắng ấm còn sót lại trong tim dù đã trải qua bao mùa giông bão và những chặng đường đời.

§

Cường vốn là bạn học của anh suốt thời niên thiếu, là người anh xem như một phần thân thiết nhất của tuổi trẻ. Hai đứa lớn lên cùng xóm, cái xóm nghèo nhỏ trước đây chỉ thưa thớt vài hộ dân nằm giữa những cánh rừng Quảng Trị hoang hoải bạt ngàn màu xanh thời kỳ đầu giải phóng. Nơi ấy, mùa hạ gió Lào khô nóng thổi rát mặt và sương rơi lạnh buốt đêm cuối năm, có những đứa trẻ từ nhiều miền ngược xuôi khác nhau đã lớn lên trong tháng ngày nhọc nhằn của đất nước, chân thành và giản dị.

Hai người đều không sinh ra ở đây. Quang gốc Huế, Cường lại là người Hà Nội.

Sau ngày thống nhất, Quảng Trị hãy còn ngổn ngang trong tro tàn chiến tranh. Những ngôi nhà chi chít dấu vết súng đạn, những quả bom quân Mỹ ném xuống chưa nổ nằm vùi dưới đất đai và sông ngòi Quảng Trị như nhắc nhở hiểm nguy vẫn chực chờ. Mẹ Cường, từng là một thứ trưởng Bộ Ngoại giao và là thành viên trên bàn đàm phán hoà bình tại Paris, được phân công điều động vào Quảng Trị để hỗ trợ công tác tái thiết đất nước sau chiến tranh, khắc phục hậu quả bom mìn và chất độc màu da cam vẫn còn dai dẳng trên da thịt đất mẹ Việt Nam. Và hơn hết, bà muốn vào miền Nam để tìm lại người con trai cả đã hy sinh trong ấy từ những ngày đầu chống Mỹ. Bà muốn giữ cái lời hứa đã nói với chồng, một cán bộ Cách mạng kỳ cựu, khi ông lâm chung, rằng: “Ông ơi! Khi nước nhà thống nhất, tôi với thằng Cường nhất định sẽ đi một chuyến vào trong đó tìm con cho ông… cho chúng ta…"  Và rồi ngay sau ngày thắng lợi, bà đã đem Cường, khi ấy mới lên sáu, theo chuyến tàu vào Quảng Trị nhận công tác mới, bắt đầu những tháng ngày đi dọc các nẻo đất miền Nam, hết những nghĩa trang này đến nghĩa trang khác để tìm hài cốt người con trai.

Còn Quang, gia đình anh vốn ở phía bên kia vĩ tuyến 17, cha anh cũng từng phục vụ cho quân đội nguỵ quân nguỵ quyền trước khi qua đời. Mùa xuân năm 1975, chính quyền Sài Gòn sụp đổ tháo chạy, anh theo mẹ rời khỏi căn nhà rường cổ kính bên bờ sông Hương, theo tiếng gọi vận động của nhà nước đi làm kinh tế mới tại Quảng Trị.

Hai người đàn bà, hai người mẹ, hai thân phận và cuộc đời trái ngược, bằng cách nào đó đã tình cờ gặp nhau nơi miền đất khắc nghiệt này, dựng lên hai mái nhà tranh đơn sơ trên bãi đất đã từng phủ đầy khói bom ở một làng nhỏ bên kia thành cổ. Cùng cảnh ngộ vợ mất chồng, con mất cha, họ trở thành chỗ dựa của nhau, cùng đi qua những năm đầu gian khổ. Quang và Cường cũng vì thế mà lớn lên bên nhau từ thuở chân trần chạy nắng cho đến khi cùng khoác tấm áo học trò.

Trước ngày hoà bình, Quảng Trị xơ xác với những chái nhà bỏ không, mặt đất đỏ bầm đầy vỏ đạn lộ thiên và hố bom to như cái ao lớn bởi các cuộc giao tranh đánh phá liên miên. Lâu dần, cỏ cây cũng mọc xanh trở lại, phủ bóng lên con đường đi về hai mái nhà của họ là từng đám cỏ lau cao ngút đầu người, hoa lau nở trắng những tháng mùa đông bồng bềnh như một biển mây.

Quang và Cường thường chạy rong ngoài bãi cỏ lau sau nhà. Hai đứa trốn tìm giữa những thân lau khô, tiếng cười vang khắp cánh đồng. Cường lúc nào cũng chạy nhanh hơn, em cố tình núp thật kín để rồi bất ngờ nhảy ra hù khiến Quang giật mình la oai oái. Khi mệt, cả hai nằm dài trên cát, nhìn bầu trời xanh nhòe ánh nắng, tay nghịch những bông lau rụng, nói đủ thứ chuyện ngây ngô của tuổi thơ. Cũng có hôm, hai đứa cùng lũ bạn trong làng rủ nhau bẻ những nhành lau trắng muốt mà học theo thời vua Đinh Bộ Lĩnh, chia phe đánh trận giả đến quên cả giờ cơm chiều. Hay có cả những ký ức trẻ con thật buồn cười: Quang bị một đám trẻ con xóm bên chọc tức đến đánh nhau, Cường liền về khóc với mẹ rằng mẹ ơi anh Quang bị bắt nạt ngoài kia kìa, làm hai bà mẹ phải hốt hoảng chạy đi tìm. Rồi những trận đòn đến lằn mông vì cái tội rong chơi…

Lên cấp hai, hai đứa chuyển đến ngôi trường mới cách nhà hơn ba cây số. Buổi sớm, cả xóm chỉ có tiếng gà gáy và tiếng chân dép loẹt xoẹt của hai đứa trẻ trên con đường đất đỏ còn đẫm sương đêm. Cường chạy qua nhà gọi Quang, tay dúi cho anh một khúc sắn nướng nóng hổi, cười tít mắt: “Nhớ ăn cho ấm bụng, cái đồ hay ốm,” rồi chạy biến trước. Em hay đi trước Quang một đoạn, thỉnh thoảng ngoái lại chờ, còn Quang thì vừa đi vừa càu nhàu ngái ngủ: “Đi chi mà nhanh vậy.” Đến lớp, hai đứa ngồi chung bàn. Vở Quang chữ nghiêng nghiêng có phần hơi ẩu, còn vở Cường nắn nót từng nét tròn trịa. Giờ ra chơi, họ cùng lũ bạn ra sân bắn bi, gấp máy bay giấy hay bắt dế trong đám cỏ. Cường bao giờ cũng giỏi hơn, thắng hết cả những đứa lớp trên, nhưng lần nào thắng cũng chia bi cho Quang và cười bảo: “Do tớ may thôi.”

Những buổi tan học, hai đứa đi về giữa đồi lau lộng gió. Cường vừa đi vừa ngân nga hát mấy bài trong lớp nhạc còn chưa thuộc hết lời. Quang cứ lặng im nghe em hát và thầm nghĩ hẳn sau này em sẽ trở thành một nhạc sĩ có tiếng, hay chí ít phải là một giáo viên trường nhạc. Giọng Cường khi trầm khi bổng như tiếng sáo diều, đôi lúc khàn khàn của một cậu trai mới lớn đang vỡ giọng nhưng thật mộc mạc và chân thành. Quang nhìn theo bóng em phía trước chìm trong những sóng lau trắng muốt, cảm giác như cả khung trời rộng lớn kia đang vẽ quanh họ một vòng ôm dịu dàng. Khoảnh khắc ấy êm đềm đến mức anh chỉ muốn con đường về kéo dài mãi, để giọng hát của Cường không bao giờ dứt trong không gian đang ngả màu hoàng hôn.

Những chiều Quảng Trị đổ mưa bất chợt, cả hai cùng trú dưới mái hiên một nhà dân ven đường, cả người cứ run lên vì nước mưa lạnh buốt mà vẫn cười nói tranh nhau kể chuyện trên lớp. Dưới mái hiên hẹp, hơi ấm từ vai áo chạm nhau rất khẽ, tiếng mưa đổ rào rạt ngoài kia như lời đồng loã cho một điều gì nhỏ bé nhưng đã bắt đầu đâm chồi ở trong tim. Ngày tháng ấy giản dị mà ấm áp, cứ thế trôi đi giữa màu lau trắng muốt và màu xanh của trời, của nước, của miền đất đang dần hồi sinh sau chiến tranh.

Thời gian trôi. Hai đứa lớn lên, vào cấp ba, vẫn đi học chung, vẫn qua con đường ven sông đầy lau ấy mỗi ngày nhưng đã không còn vô tư như xưa. Họ đều ít nói hơn, giữ trong lòng nhiều hơn. Chẳng giận hờn gì nhưng có lẽ đó là sự ẩm ương của tuổi mới lớn, cái tuổi mang trong mình nhiều ước mơ và cũng nhiều lo nghĩ rất đỗi thơ ngây. Những trò đuổi bắt khúc khích tiếng cười dần biến thành những buổi đạp xe về nhà trong im lặng, mỗi đứa quẩn quanh một suy nghĩ khác nhau. Cường vẫn đi trước, áo trắng học trò phất nhẹ trong gió, tóc lòa xòa và trán ướt đẫm mồ hôi, đôi khi ngoái lại gọi: “Đi nhanh Quang ơi, nắng táp cả vào mặt rồi.” Quang rướn người đạp theo sau, cố giữ khoảng cách đủ gần, nghe tiếng bánh xe nghiến lên con đường đầy bụi đỏ mà ngỡ như trái tim cũng rung lên một nhịp lạ lùng.

§

Lại một chiều cuối năm, khi gió chớm đông bắt đầu tràn về từ phía cửa sông, cỏ lau lại trổ bông, trắng mờ trên nền trời ráng đỏ. Hai đứa ngồi bên nhau, không ai nói gì, nghe gió thổi qua những bông lau run rẩy và tiếng nước vỗ lăn tăn dưới mặt sông. Họ nhìn chếch sang phía bên kia sông, nơi có cây cầu sắt vẫn hiên ngang sừng sững soi bóng. Một đoàn tàu lại chạy qua, những toa tàu lầm lũi trong tiếng còi rền vang khi vào bến mang theo những gương mặt hành khách lạ lẫm và sang trọng, như muốn mời gọi hai đứa rằng thế giới bên ngoài còn rộng lớn biết bao.

Cường dõi nhìn theo đoàn tàu thật lâu rồi khẽ nói, giọng nhoà đi trong gió như một lời thì thầm: “Có lẽ sau này tớ sẽ đi. Đi khỏi Quảng Trị này. Đến một nơi nào đó không có nắng gắt, không có gió Lào thổi tứ bề, cũng không có những mùa bão lũ mưa trắng trời trắng đất, mùa đông thì lại rét căm như nơi đây.”

Quang cười, nhưng giọng nghẹn lại. Rồi một ngày, người bạn ấy sẽ đi thật xa, để lại sau lưng những buổi chiều hanh hao, cả triền sông vắng, cả bãi lau heo hắt trong gió đông cùng một điều chưa từng kịp gọi thành tên.

Anh chỉ biết quay mặt đi để Cường không kịp nhìn thấy vành mắt hoen đỏ. 

“Ừ… ở đây chẳng có gì, lại khắc nghiệt quá. Rồi cả hai chúng ta cũng sẽ đi thôi, Cường nhỉ,” Quang đáp khẽ.

Anh biết, trong thâm tâm anh vẫn muốn họ cùng nhau đi tiếp quãng đời còn lại trên mảnh đất này, nhưng cũng thấy mình ích kỷ quá đỗi. Quảng Trị đã đẹp lên nhưng vẫn còn nghèo quá. Cường giỏi giang như thế, lên cấp ba vẫn luôn là học sinh xuất sắc, đi thi học sinh giỏi toàn tỉnh, em xứng đáng có một cuộc sống tốt hơn, ở một nơi khác nhiều cơ hội hơn.

Cường mỉm cười nhìn xa xăm, ánh mắt ngời lên một niềm hy vọng trong sáng, kiên định. Em nhặt một phiến lá cuộn lại đưa lên miệng thổi, tiếng gió luồn qua kẽ lá nghe như một khúc sáo, âm thanh trong trẻo vang vọng như gọi về cả tuổi thơ đã qua. Quang nhìn nghiêng sang khuôn mặt ấy, sống mũi cao thẳng và nụ cười ấm áp xán lạn của Cường mới đẹp làm sao, và anh thấy tim mình thắt lại trong một niềm rung động âm thầm, ngọt ngào mà day dứt.

§

Năm cuối cấp ba đã trôi đi thật mau. Những bông lau bên triền sông cũng ngả khô xám, rụng dần theo gió hạ. Hai đứa vùi đầu vào những bài học và kỳ thi, mang theo niềm hy vọng vụn vặt về tương lai, lại chẳng để ý thời gian đã thoi đưa như dòng sông vẫn chảy trước nhà. Cường vẫn luôn xuất sắc đứng đầu lớp, những nụ cười thoáng qua và ngắn ngủi em dành cho Quang lại khiến anh bồn chồn trong một niềm hạnh phúc viển vông, vừa bâng khuâng tự vấn về thứ tình cảm lạ lùng đang len lỏi trong lòng.

Thế rồi, ngày cuối cùng của lớp 12 cũng đã đến. Sáng ấy, sân trường như xôn xao hơn ngày thường, ánh nắng đầu hạ chan hoà phủ lên những tà áo dài một sắc vàng thật nhẹ nhưng huyền ảo. Bầu trời trong veo, xanh đến lạ, như cố giữ lại cho riêng ngày hôm nay chút tinh khôi cuối cùng của tuổi học trò. Ve đã kéo đến trên những tán phượng từ lúc nào, chúng đang ca bản đồng dao cũ kỹ mà quen thuộc ấy, khiến người ta giật mình chững lại, bồi hồi nhận ra hè đang tới rồi. Phượng vĩ đã nở từ những ngày đầu tháng Năm, cánh hoa rực rỡ sinh động như một cánh bướm. Chúng khẽ bứt mình khỏi cành lá, xoay tròn trong gió rồi đậu xuống sân gạch, đỏ thắm, mong manh.

Quang đứng bên cửa sổ lớp học, nhìn ra khoảng sân quen thuộc ngập nắng, bàn tay vô thức tựa lên khung gỗ đã tróc sơn. Những năm tháng học trò sắp kết thúc, còn tương lai thì vẫn mịt mờ vô định. Anh chợt thấy trong lòng còn nhiều rối ren quá. Anh đã từng tâm sự với Cường nhiều điều những khi hai đứa sôi nổi bàn luận về dự định, về mơ ước, về cuộc sống xa xôi của hai mươi, ba mươi năm sau. Nhưng rồi về đêm, khi mọi âm thanh lắng xuống và con người ta bình tâm lại, anh chợt thấy những suy nghĩ đó có phần nông nổi và ngây khờ trẻ con. Anh cũng đã chọn cho mình một con đường, nhưng chưa thật chắc. Rồi tương lai sẽ đẩy đưa họ đi những đâu? Liệu nhiều năm nữa, họ có còn nhận ra nhau giữa những đổi thay của cuộc sống, hay mỗi người rồi sẽ trở thành một dáng hình xa lạ ngay cả với chính bản thân của thời niên thiếu. Nghĩ tới ấy, lòng Quang chùng xuống rất khẽ.

Trong lớp, mọi người đang viết lưu bút cho nhau. Tiếng cười thích thú xen lẫn tiếng mấy bạn gái đang nức nở giờ phút chia tay. Hết hôm nay, mỗi người sẽ đi trên một chặng đường khác. Có những bạn sẽ thi đại học, có bạn chọn lên thành phố mưu sinh kiếm sống, cũng có những bạn ở lại quê nhà phụ ba mẹ việc đồng áng. Có lẽ, khoảnh khắc chiều nay sẽ là một lần cuối cùng họ được ở bên nhau đông đủ thế này. Mai sau, dù có cố gắng cách mấy, cũng khó có thể gặp lại đông đủ bốn mươi gương mặt này cùng ngồi vào một bàn ăn hay một quán cafe nào đó, càng không thể cùng ngồi vào một lớp học như thế này nữa rồi. Ý nghĩ ấy khiến Quang chậm lại một nhịp thở. Hóa ra, điều người ta sợ đánh mất nhất không phải là thời gian, mà là những tâm hồn từng đi cạnh mình suốt ba năm dài, từng cùng nhau trải qua bao mùa thi, bao mùa phượng đỏ và bằng lăng tím biếc, bao kỷ niệm một thời vụng dại trong sáng. Những ngày đẹp nhất, mà dẫu có đánh đổi bao nhiêu tiền bạc sau này cũng không được một lần quay lại nữa.

Cường đang ngồi ở dãy bàn bên cửa sổ, cầm cuốn sổ ai đó chuyền tay sang, vừa đọc vừa nhoẻn miệng cười. Nụ cười ấy, Quang đã quen thuộc đến mức chỉ cần nhìn thoáng qua thôi cũng như thấy cả một vùng kí ức lung linh như mặt nước sông mùa nắng.

“Quang, cậu chưa viết lưu bút cho tớ đấy nhé!” Cường chợt ngoảnh lên nhìn Quang, cười gọi.

Quang nhìn em, ánh mắt khựng lại vài giây vội thoát khỏi dòng suy nghĩ miên man, rồi khẽ gật. Anh nhận cuốn lưu bút, kéo ghế ngồi xuống cạnh Cường. Em vẫn đang hào hứng kể với mấy đứa bạn cùng lớp về dự định thi vào nhạc viện. Mẹ Cường mong em có cơ hội tiếp tục theo học chuyên nghiệp ở ngoài Hà Nội, còn Cường thì mơ về một đời viết nhạc. Em bảo muốn làm nhạc sĩ, muốn viết ra những khúc hát kể về nắng gió quê nhà, muốn có những bản giao hưởng làm lay động trái tim hàng vạn người được biểu diễn ở Nhà hát Lớn.

Quang lặng yên, tay chỉ mân mê cuốn lưu bút đang mở dở. Trang giấy trước mặt trắng tinh, làn gió thổi làm mép giấy rung khẽ. Anh không biết phải viết gì cho Cường. Một lời chúc bâng khuâng xán lạn về thành công ư, một câu nói giữ liên lạc ư? Hay là điều thật lòng nhất, điều mà anh đã ấp ủ rất lâu nhưng chưa bao giờ gọi tên. Từ lâu rồi, trong trái tim anh đã có một câu nói khác. Một câu mà chỉ cần nói ra thôi, cũng đủ làm thay đổi thế giới của hai đứa. Nhưng anh không nói được. Không phải vì anh ngờ vực cảm xúc của chính mình, mà vì sợ khi lời đã thốt ra, liệu họ sẽ như thế nào? Sẽ cách xa nhau hay là sẽ gần lại bên nhau hơn, điều đó anh không dám chắc, mà có lẽ anh cũng không muốn đoán thêm nữa.

Quang nhìn nghiêng gương mặt người bạn cùng bàn suốt bao nhiêu năm trời, tự nhiên thấy mọi điều muốn nói đều nghẹn lại. Anh muốn hỏi Cường rằng sau này lên thành phố học có còn nhớ Quảng Trị, có còn nhớ dòng Thạch Hãn và những buổi chiều hai đứa ngồi đếm chuyến đò qua lại giữa đôi bờ không. Nhưng cuối cùng, anh chẳng nói được lời nào. Thời khắc chia xa sắp điểm mà lòng anh cứ ngỡ mình vẫn còn đâu đó giữa bãi lau chiều năm nào, tiếng hai người thiếu niên gọi nhau vọng trong gió. Anh nhận ra, mình đã gom hết những năm tuổi thơ ấy thành một khoảng trời xanh ngời nhỏ bé trong tim, mỗi kỉ niệm đều đẫm trong luồng ánh sáng dịu dàng như mơ. Trong khoảng trời ấy có một thứ tình cảm mong manh nhưng sâu thẳm, đủ để chỉ cần nhớ đến anh cũng thấy lòng mình se sắt, như đang khẽ nâng niu một chồi non bé nhỏ xanh biếc trên tay, run rẩy mà dịu êm.

Cường ngoảnh sang, thấy Quang vẫn chưa viết gì, cười bảo:  “Cậu nghĩ gì mà lâu thế, hay lại định viết mấy câu hoa mỹ văn vở đấy?”

Quang liếc nhanh sang Cường, hơi bối rối, anh viết nhanh vào sổ Cường mấy câu:

Sẽ nhớ cậu bạn cùng bàn suốt mười hai năm trời này rất nhiều. Chúc Cường đạt được ước mơ, đậu vào Nhạc viện, được đứng trên những sân khấu lớn như cậu vẫn thường mong. Sau này, dù có đi xa đến đâu cũng đừng quên tớ nhé!

Ký tên

Quang

Nét chữ không thật thẳng hàng vì tay anh khẽ run nhưng câu chữ thì thật rành mạch. Cường đọc xong, không nói gì ngay, dường như đang suy nghĩ điều gì. Ánh mắt ấy làm trái tim Quang chao đi trong một thoáng ngắn ngủi. Cường có nhận ra tình cảm của anh không? Nhưng rồi anh lại yên tâm khi Cường nghiêng đầu trêu: 

“Cũng biết viết lời tử tế ghê nhỉ. Không biết lên đại học Quang có bạn mới rồi thì còn nhớ tớ không đây?”

Quang bật cười, định nói gì đó rồi lại thôi. Cường nhìn chăm chú vào trang lưu bút thêm một lần nữa rồi khép sổ lại: 

“Cảm ơn nhé. Có ra sao, tớ vẫn coi cậu là thằng bạn quan trọng nhất.”

§

Buổi chiều, trường đã vắng gần hết. Hai đứa ở lại phụ thầy dọn dẹp các lớp học, xếp lại bàn ghế, lau bảng nên ở lại cuối cùng. Công việc không nặng, nhưng từng động tác lại khiến Quang cảm giác như đang xếp lại tầng tầng lớp lớp ký ức, khép lại một chương của tuổi thơ. Khi mọi việc hoàn thành, sân trường đã vắng. Tiếng cười líu ríu ban nãy tan biến vào không gian buổi chiều chập choạng, chỉ còn lại gió thì thầm qua những hành lang cũ.

Quang trở về lớp, dừng lại bên dãy bàn học quen thuộc. Ánh nắng cuối ngày chiếu xiên qua khung cửa sổ sơn xanh bạc màu, thả xuống mặt bàn gỗ cũ những vệt vàng ấm áp. Cường đang đứng trên bục giảng, mắt chăm chú nhìn tác phẩm trang trí bảng kỷ niệm ngày chia tay của mình: Một dòng chữ thật lớn “TẠM BIỆT 12” cùng tên từng bạn trong lớp. Em đang suy nghĩ điều gì mà vô thức vân vê viên phấn trắng trong tay, để bụi phấn rơi lấm tấm xuống nền gạch, nhẹ như tuyết.

Quang nhìn em, chợt trong lòng dâng lên một cảm xúc rối bời khó gọi tên. Kỳ thi đại học vẫn còn ở phía trước, nhưng anh hiểu rất rõ rằng ngày họ chia xa chỉ còn tính bằng khoảnh khắc. Chỉ cần bước qua ngưỡng cửa ngày mai, mọi thứ sẽ đổi khác, như quãng đường của họ cũng chia đôi hai ngả. Mái trường vẫn còn đó, chiếc bàn đôi vẫn còn đó, nhưng chỗ ngồi này sẽ chẳng phải là của chúng ta nữa. Thời thanh xuân đẹp nhất đã lui về dĩ vãng, thật nhẹ nhàng nhưng đau xót, mãi mãi chẳng thể quay đầu.

Trong khoảnh khắc tĩnh lặng hiếm hoi cuối cùng ấy, giữa căn phòng chất chứa đầy kỷ niệm này, Quang chợt thấy mình phải nói ra một điều gì.

Anh mỉm cười, gọi nhỏ: “Cường này.”

Cường quay lại, ánh mắt còn vương nét ngạc nhiên.

Trong khoảnh khắc ánh mắt khẽ chạm, Quang bỗng nhìn thấy hết những năm tháng đã qua. Những giờ ra chơi đuổi bắt nhau dưới hiên. Những buổi chiều đèo nhau trên chiếc xe đạp hỏng phanh chạy bon bon qua những cánh đồng Quảng Trị. Những câu chuyện vu vơ mà hai đứa từng kể cho nhau.

Tất cả.

Nhưng trong vô vàn ký ức đó, anh bỗng nhận ra mình không tài nào hình dung được hình ảnh của hai đứa trong tương lai. Dù cố tưởng tượng, tương lai vẫn như một khoảng trống mờ nhòe mà bóng hình của Cường lại không thật rõ nét.

Quang chớp nhẹ, ngoảnh đi để giấu sự chần chừ.

Ánh mắt của Cường nhìn anh trong veo và bình yên quá. Nhìn vào đó, Quang chợt hiểu rằng nếu anh nói ra điều giấu kín trong lòng, tất cả những gì giữa họ sẽ đổi khác. Mà anh lại không muốn đánh mất em, dù chỉ là với tư cách một người bạn. Nên thà rằng không nói ra, để đừng phá vỡ chút bình yên ấy.

Cường vẫn đứng đó, hơi bối rối: “Sao thế?”

Quang lắc nhẹ đầu. Anh biết mình đã có lựa chọn rồi.

“À không. Chỉ là… tớ muốn nói lại một lần nữa, tớ rất tin cậu sẽ làm được, Cường ạ.”

Cường nhìn anh, khoé môi cong nhẹ thành một nụ cười đáng yêu như cún con: “Cảm ơn cậu. Tớ cũng tin cậu sẽ đậu vào Sư phạm thôi, đừng lo lắng quá nhé.”

Lần này, Quang không đáp ngay. Anh chỉ gật đầu, cố giữ lòng mình bình tĩnh. Anh biết nếu tiếp tục đứng đó, nếu tiếp tục nhìn vào đôi mắt ấm áp ấy, anh sẽ càng khó che giấu hơn. Nhưng anh không đủ can đảm để nói hết lòng mình, ít nhất là vào giây phút này. Trong đầu anh thoáng hiện một ý nghĩ day dứt rằng có lẽ anh sẽ mang theo cảm xúc này suốt nhiều năm sau, kể cả khi mỗi người đã bước về một chân trời khác. Chỉ riêng vào giờ phút này, anh chọn im lặng. Im lặng để giữ lại cho thời khắc chia tay một chút trong trẻo, một chút ngây thơ của tuổi trẻ. Thôi thì hãy để tương lai và định mệnh đưa đẩy. Nếu một ngày nào đó nhân duyên rộng lượng, biết đâu đường đời lại đưa chúng ta về bên nhau, trên mảnh đất Quảng Trị này hay trên một quãng đường xa nào khác. Còn bây giờ, anh chỉ đứng đó, lặng lẽ nhìn người bạn của mình, khắc ghi vào trong tim hình ảnh ấy như một kỷ niệm mà anh biết sẽ không bao giờ phai.

Không khí trong lớp như chậm lại. Mọi âm thanh bỗng trở nên xa vắng, cứ như thời gian muốn níu hai đứa ở lại trong khoảnh khắc sau cùng ấy. Cường cẩn thận gom lại mấy cuốn sách còn bỏ ngổn ngang trên bàn. Động tác của em chậm rãi đến lạ, như thể cũng muốn nấn ná thêm một chút trước khi bước ra khỏi nơi đã gắn bó suốt ba năm. Tiếng ghế kéo nhẹ vang lên, rồi im bặt. Em quay sang, thấy Quang vẫn đứng đó, bèn cất tiếng gọi:

“Về thôi Quang ơi. Sắp chiều muộn rồi, mẹ lại đợi cơm đấy.”

“Cậu về trước đi, tớ còn làm nốt chút chuyện cho thầy,” Quang lắc.

“Thế à, vậy tớ về trước nhé. Mẹ tớ bảo tối nay về sớm phụ mẹ làm cơm mời khách. Hôm nay có mấy cô chú đồng nghiệp mẹ tớ đến chơi.”

Nói rồi, Cường dắt chiếc xe đạp ra sân. Em vẫy tay chào Quang như bao ngày rồi thong thả đạp xe đi. Một lời chào thật giản đơn mà mang theo cả thời học sinh khép lại. Âm thanh kim loại lanh canh từ chiếc chuông xe đạp của Cường vang lên một nhịp ngắn rồi lịm dần trong khoảng sân rộng vắng người. Lưng áo trắng cứ thế khuất dần sau những tán phượng hồng rồi chỉ còn là một chấm nhỏ xíu trong ánh chiều chạng vạng. Khi bóng Cường đã khuất, Quang mới quay trở lại lớp học.

Lớp học lặng yên, không còn một chút nào gợi nhớ đến sự ồn ào náo nhiệt của một năm học vừa qua. Quang ngồi xuống chỗ anh và Cường từng ngồi, nhẹ đặt tay lên mặt bàn. Mặt bàn gồ ghề đầy vết xước và những dòng chữ khắc nguệch ngoạc của biết bao thế hệ học sinh đi trước. Anh nhớ có lần hai đứa đã tỉ mẩn đọc từng dòng chữ, cười xòa vì không đoán được ý nghĩa của mấy cái tên viết dở dang.

Một ý nghĩ thoáng qua khiến tim anh đập nhanh. Hay là anh sẽ để lại một dấu ấn gì bé nhỏ cho năm tháng của mình và Cường.

Không chần chừ lâu, anh lấy chiếc compa, đầu kim mảnh nhưng sắc, khắc thật nhỏ để nếu ai không để ý kỹ cũng sẽ chẳng nhận ra.

Cường, tớ rất thích cậu.

Dòng chữ vừa hoàn thành, Quang thấy như lòng nhẹ đi. Không hẳn buồn nhưng cũng chẳng mấy vui, chỉ là trái tim đã dịu lại, như thể một phần nỗi niềm đã tìm được chỗ trú, gửi vào những nét khắc bé xíu kia. Anh đưa tay chạm nhẹ dòng chữ thêm một lần, cảm giác vừa bâng khuâng vừa bình yên kỳ lạ.

“Cường, tớ rất thích cậu.”

Anh thì thầm. Từng con chữ bé nhỏ ấy đều là lời nói chân thành của trái tim, là lời anh đã muốn nói với Cường biết bao lâu nay nhưng chưa một lần dám thốt ra. Thế nhưng lúc này sao có thể nói được, khi cả hai vẫn còn quá trẻ, quá ngây thơ, mỗi người lại mang theo những hoài bão đang chờ phía trước. Có lẽ một ngày nào đó, khi định mệnh lại mang họ lại gần nhau, anh sẽ dám nói ra cảm xúc này. Còn giờ đây, hãy để nó ngủ yên, như một cánh hoa phượng rực rỡ phải giấu kín trong trang vở, để năm tháng này mãi mãi là kỷ niệm đẹp nhất trong đời chúng ta.

Rồi Quang đứng dậy, bước ra khỏi lớp. Hành lang còn loang nhẹ màu nắng mỏng manh cuối ngày. Những dãy phòng học im lìm, chìm vào giấc ngủ dài sau một năm học rộn rã, chờ tiếng trống tháng Chín sẽ lại đánh thức chúng trong một mùa thu mới. Anh khép lại cánh cửa lớp học. Tiếng cửa đóng rất khẽ, nhưng âm vang mãi trong lòng anh như một lời giã biệt.

§

Hai tháng hè cứ thế trôi đi. Hai đứa đều bận rộn với bài vở, quay cuồng với những con số và trang sách để chuẩn bị cho kỳ thi đại học. Cường xuống nhà một người bà con xa ở Huế để tiện ôn thi ngữ văn và năng khiếu, chỉ cuối tuần mới về nhà. Quang cũng xách cặp đi học thêm sử địa với thầy Thành, một giáo viên có tiếng ở mạn Đông Hà. Cả hai đều bận thật, nhưng dường như cái bận này khác với cái bận ngày trước. Có một khoảng cách nào đó giữa họ, vừa vô hình mà lại vừa rõ ràng, như một sợi tơ vô tình bị kéo mỏng dần theo ngày tháng. Những buổi sáng đạp xe đi học một mình. Những buổi chiều đi học thêm về không còn tiếng gọi nhau. Vào những chiều hè như vậy, Quang vẫn lủi thủi đi về một mình trên con đường ven sông vắng vẻ. Gió vẫn thổi vờn qua những bụi cỏ lau xanh mướt và nền trời vẫn trong sáng hiền hoà, nhưng Quang biết, có điều gì đó đã đổi khác. Lòng anh chợt đau nhói như ai vừa cầm một nhánh cỏ sắc cứa ngang. 

Anh nhận ra, con đường của hai đứa đang dần rẽ nhánh. Mỗi người đang đi về hướng của tương lai, nhưng con đường ấy lại chỉ là cô độc, không còn hình bóng nhau ở bên cạnh.

Vào một ngày đầu tháng Tám, có hai cánh thư theo chân người bưu tá già bay về đến xóm. Đó là thư báo trúng tuyển đại học của Quang và Cường: cả hai đứa đều đã đỗ vào trường đại học. Quang có giấy gọi của khoa Sử trường Sư phạm Đà Lạt, Cường cũng được gọi vào Nhạc viện Hà Nội.

Quang vẫn còn nhớ hôm ấy, anh đang ra đồng giúp mẹ vun lại mấy luống khoai, tay dính bùn và lưng áo đẫm mồ hôi. Nghe xôn xao từ phía đầu xóm, anh còn chưng hửng, chưa hiểu chuyện gì. Đến khi Cường chạy ra đứng trên con đường đất dẫn vào đồng, tay lắc lắc hai phong thư trắng tinh, cười gọi lớn:

“Quang ơi, về mà nhận thư đại học này.”

Thì anh mới nhận ra. Quang bỏ nón, chạy thật nhanh ôm chầm lấy Cường trong niềm vui vỡ òa. Cả làng xôn xao, mừng vui như Tết. Ai cũng khen ngợi hai đứa. Thời ấy đỗ đại học là một điều gì xuất sắc lắm. Đôi khi gia đình chỉ có một người đỗ đại học cũng đã là niềm hy vọng của cả một miền quê.

Đêm hôm ấy, Cường xin phép mẹ sang nhà ngủ cùng với Quang. Hai đứa trải chiếu trên nền nhà đất mát rượi. Đèn dầu cháy lập lòe trên vách, bóng hai đứa đổ dài xuống nền. Nhưng chẳng ai ngủ nổi vì háo hức, cứ nằm trò chuyện mãi. Cường hồ hởi hơn cả, em nói về những giảng đường rộng lớn, về tiếng đàn vang vọng trong những khán phòng chăng rèm nhung đỏ thêu đăng ten. Cái tính nghệ sĩ quả thực khiến Cường lúc nào cũng mộng mơ. Em kể bằng giọng say mê như đang nhìn thấy trước mắt một chân trời rực rỡ. Quang lặng yên lắng nghe em, đôi lúc cũng hào hứng chêm vào mấy câu, nhưng phần lớn anh giữ trong lòng. Thỉnh thoảng, anh trộm nhìn sang Cường và thầm nhẩm đếm liệu hai đứa sẽ còn gần nhau được bao lâu nữa.

Suốt mấy tuần sau, hai căn nhà cứ chộn rộn. Hai bà mẹ chuẩn bị đồ cho con, xếp từng bộ quần áo, từng cuốn vở mới. Bác hàng xóm cho cái ba lô vẫn còn rất tốt, cô nhà bên lại dúi cho ít mứt gừng phòng khi trái gió trở trời. Cường và Quang cũng tranh thủ đi chia tay các bạn trong lớp. Có vài đứa sẽ vào Huế học, vài đứa đi Quy Nhơn, vài đứa ra Đà Nẵng. Họ hẹn nhau giữ liên lạc, hẹn những kỳ nghỉ sẽ lại về Quảng Trị gặp nhau.

Ngày cuối tháng Tám nắng đổ như lửa, Quang đến tiễn Cường lên chuyến tàu ra Bắc. Nhà ga nhỏ bé nằm yên tĩnh bên cạnh hàng bằng lăng đã qua độ hoa nở, chỉ tất bật mỗi khi có chuyến tàu Thống Nhất ghé ngang. Trong cái oi nồng của buổi trưa, hơi nóng phả lên từ mặt đường thành những ảo ảnh mờ nhoè không rõ nét. Sân ga lác đác tiếng rao của những người bán rong, tiếng gọi vội vã giữa các hành khách đang lỉnh kỉnh đồ đạc, xen lẫn tiếng loa rè rè gọi tàu và mùi khói dầu hăng hắc. Cường khoác chiếc ba lô khệ nệ sách vở, áo kaki xanh còn nguyên nếp hồ thơm mùi vải mới. Em cứ tất bật trò chuyện với mấy đứa bạn trong xóm, dặn dò từng đứa giữ liên lạc. Bất chợt nhận ra bóng Quang đang đứng lặng bên hàng ghế chờ, Cường lập tức ngoảnh lại vẫy:

“Quang!”

Em cười tít mắt rồi chạy lại, ánh mắt lấp lánh màu nắng.

“Tớ chờ cậu mãi. Tưởng cậu không đến kịp.”

Quang ngó Cường, chợt nhận ra người bạn đã bên mình bao năm tháng bỗng trưởng thành tự lúc nào. Ánh nắng buổi trưa rọi lên khuôn mặt Cường, viền đôi hàng mi em bằng một quầng sáng dịu. Mái tóc em hơi rối vì gió phả, những sợi tóc tơ đen nhánh mềm mại vờn trên vầng trán cao rộng cương nghị. Quang cảm nhận rất rõ niềm vui lấp lánh trong mắt em và đồng thời cũng cảm thấy một nỗi tiếc nuối âm ỉ, như một vết xước mỏng manh bất chợt làm nhói lòng. Anh muốn nói điều gì đó nhưng lại sợ nói ra sẽ thành gượng gạo. Sợ rằng chỉ cần thốt ra một câu nào quá thật lòng, anh sẽ không kìm được.

Anh ghé lại ôm Cường một cái thật lâu, cảm giác như ôm cả mùa hè cuối cùng của tuổi mười tám vào lồng ngực. Vai áo Cường phảng phất một mùi nắng mới thân quen mà dễ chịu.

“Ra ngoài đó nhớ giữ sức khỏe nhé. Cố gắng học thật tốt.”

Nói tới đó, Quang khựng lại. Đôi tay buông ra rồi dừng lơ lửng như thể vẫn muốn níu thêm một chút nữa. Một khoảng lặng rất nhỏ, nhưng từng giây trôi qua cứ thêm nặng trĩu trong lòng anh, hàng vạn lo lắng chồng chất lên ngực đến nghẹt thở. Anh ngập ngừng như muốn nói thêm điều gì, lời nói chạm đến cửa miệng rồi lại rụt về. Không khí bỗng se lại, đặc quánh. Cường cũng im lặng. Tóc em bay nhẹ trong gió, ánh mắt nhìn xuống mũi giày rồi lại nâng lên, không dám dừng lâu nơi gương mặt Quang. Dường như có một điều gì len qua đáy mắt họ, khiến cả hai đều ngại ngùng không biết phải làm sao với đôi tay lúng túng của mình.

Cuối cùng, chính Cường mở lời trước. Giọng em thật nhỏ và dịu, tựa như gió thoảng trên mặt sông, đến mức nếu không đứng gần như thế, chắc Quang đã chẳng nghe được:

“Quang này… tớ… tớ cũng không biết nói sao nữa.” Em mím môi một thoáng, đôi vai hơi run như thể đang cố giấu một nỗi xúc động.

“Tớ sẽ nhớ cậu lắm đó.”

Câu nói ấy bật ra nhẹ như hơi thở, nhưng lại làm tim Quang thắt lại. Bối rối hiện rõ trên gương mặt Cường, giống như em vừa muốn nói thêm, lại vừa ngại ngần. Ánh mắt của Cường, Quang không thể cắt nghĩa rõ. Đó đơn thuần là sự xúc động khi phải chia tay một người bạn nhiều năm, hay còn mang tầng ý nghĩa nào khác? Quang chợt mơ hồ nhớ tới một lần hai đứa đứng bên nhau trốn mưa dưới mái hiên trường học, anh ngoảnh sang và bắt gặp ánh mắt ấy của Cường thoáng nhìn anh thật nhanh. Nhưng rồi bẵng đi, không ai nói thêm điều gì, anh cũng không còn ghi trong lòng nữa.

Quang cười xoà, nhưng nụ cười chỉ để cố nén đi khoảng trống đang lớn dần trong lồng ngực. Em bảo sẽ nhớ Quang mà không hiểu rằng chính câu ấy khiến anh chỉ muốn ôm em thêm một lần nữa.

Anh vỗ nhẹ vào vai Cường để khoả bớt sự ngượng nghịu:

“Cứ đùa. Ra đấy chắc vui lắm. Nhớ viết thư thường xuyên nhé.”

Cường chun mũi cười:

“Ừ, nhất định.”

Không ai nói thêm điều gì nữa. Vì có những điều không thể nói bằng lời.

Rồi Cường chậm rãi lùi lại, ôm tạm biệt mẹ lần cuối. Mẹ Cường đứng đó, đôi mắt ngấn nước nhưng vẫn cố nở nụ cười để con yên lòng. Bà xoa nhẹ lưng con trai như muốn giữ lại thêm một khoảnh khắc nữa trước khi buông tay. Cường thì phấn khởi lắm, miệng cứ cười mãi, dặn đi dặn lại mẹ đừng lo. Quang nhìn hai mẹ con, trong lòng buồn da diết. Anh nhận ra rất rõ rằng một chương mới trong cuộc đời Cường đang mở ra. Nhưng đồng thời, một cánh cửa nào đó giữa họ đang từ từ khép lại.

“Đi nhé.” Cường chào các bạn, rồi chen vào dòng người. Lúc đầu em còn hơi bất ngờ trước cảnh tượng đông đúc trên khoang tàu, nhưng rồi nhanh chóng tìm được một chỗ cạnh cửa sổ. Khi tàu chuyển bánh, những bánh sắt nghiến lên đường ray tạo thành âm thanh rin rít quen thuộc, em ló mặt qua cửa sổ, vẫy tay. Quang đứng bất động nhìn theo. Anh muốn vẫy chào Cường để bạn vui nhưng sao mãi không nhấc tay nổi. Anh cứ lặng nhìn theo mãi đến khi gương mặt Cường lẫn dần vào những tán cây ven đường rồi biến thành một chấm nhỏ mờ nhạt xa tít tắp. Chuyến tàu ấy đã mang theo cả màu nắng, cả tiếng ve, cả cánh hoa phượng và cả khoảng trời xanh dịu trong tim Quang đi mất.

Và như thế, họ rời xa nhau. Không một lời chia ly bịn rịn, cũng không một lời hứa bên nhau mãi mãi. Chỉ còn một lời nhắn giữ gìn sức khỏe, nhớ viết thư. Nhưng trái tim thì biết rằng tuổi trẻ đã vừa đi qua. Bên kia đường tàu, những nhành lau lại nghiêng mình trong gió, như vẫy tay chào một điều gì đã xa rời vĩnh viễn.

Nghe nói sau đó Cường vào học Nhạc viện Hà Nội, tốt nghiệp xuất sắc rồi được cử đi học tiếp mãi tận bên Nga. Còn Quang, anh cũng đi. Anh vào Đà Lạt theo học ngành sư phạm sử. Nhưng rồi sau bốn năm anh trở về đây, phần vì mẹ anh đã già yếu, phần vì một niềm day dứt khó tả với mảnh đất này.

Trong suốt những năm ấy, anh nhận được vài lá thư của Cường. Những lá thư đều vào một hai năm đầu, viết bằng nét chữ mềm mại và có phần bay bổng, kể về lớp nhạc, về những người bạn nghệ sĩ mới quen, về những đêm mùa đông Hà Nội lạnh tê tái. Lúc nào anh cũng viết thư hồi âm. Nhưng rồi, những cánh thư thưa dần và dừng hẳn. Quang nhận thấy hết, nhưng anh không cố gắng gặng hỏi Cường. Anh biết mỗi người rồi sẽ có cuộc sống riêng, có những lo toan và niềm vui mới, và rằng có những thứ dù muốn níu giữ cũng không thể giữ mãi. Anh hiểu rằng, tình bạn và kỷ niệm đẹp sẽ vẫn còn trong tim, dù họ không còn thân thiết như xưa. Hơn hết, anh nhận ra im lặng đôi khi là cách tốt nhất để trân trọng những gì đã qua, để mỗi ký ức vẫn giữ được nguyên vẹn vẻ đẹp tự nhiên như vốn có. Nhưng bên cạnh sự chấp nhận đó, trong lòng anh vẫn len lỏi một nỗi buồn khẽ nhói. Nỗi buồn vì không thể níu giữ Cường bên cạnh, vì biết rằng bước chân của người ấy đã xa dần khỏi quãng đường mà họ từng chung bước, để lại trong tim anh một khoảng không hụt hẫng khó có thể lấp đầy.

Đôi lúc anh cũng cố gắng quên Cường, muốn tìm cho mình một tình yêu mới, nhưng chẳng thể. Suốt những năm học ở Đà Lạt, anh quen biết vài cô bạn, đôi lúc hẹn hò, trò chuyện, nhưng không một ai có thể thay thế hình ảnh của Cường trong tâm trí. Mẹ anh cũng đôi lần nhắc nhở, mong muốn anh sớm tìm một nàng dâu, nhưng Quang chỉ cười xòa lảng tránh. Trong lòng anh, dường như hình ảnh Cường vẫn luôn hiện hữu, len lỏi vào những khoảnh khắc bình thường nhất, khiến anh nhận ra rằng những rung động của trái tim chỉ tạm ngủ quên, chứ chưa từng mất đi.

Nhưng rồi năm tháng cứ trôi, và bánh xe vận mệnh đã đưa họ ngày càng xa cách. Ngày thầy giáo Quang về làng, ngôi nhà của gia đình Cường đã được bán đi. Mẹ Cường trở về Hà Nội. Một gia đình từ Quy Nhơn chuyển ra đã mua lại căn nhà ấy, xây sửa cơi nới khang trang, quét vôi sáng loáng, không còn hình bóng ngôi nhà đơn sơ năm nào từng chứa đầy kỷ niệm của hai đứa.

Tất cả đã đổi thay. Một phần đời đã đi qua mà anh chẳng thể níu giữ.

Chỉ còn Quang vẫn đứng đó, nhìn qua hàng rào ngăn cách giữa hai gia đình vừa được dựng lên, lặng lẽ nhớ về bóng dáng một cậu con trai chạy dưới mái hiên năm nào với nụ cười sáng trong như nắng mới.

§

Tiếng kẻng báo giờ cơm chiều khiến Quang chợt giật mình. Thanh âm leng keng rộn rã ấy dứt anh ra khỏi dòng suy nghĩ miên man. Đã năm giờ rồi, anh vội thu dọn những xấp giấy vở vào cặp táp, rồi dắt chiếc xe đạp cũ sờn tay nắm ra khỏi cổng trường.

Con đường về nhà quen thuộc trải dài trước mắt, vẫn là lối đất nhỏ chạy men theo cánh đồng. Quang dắt xe đi thật chậm. Trong tâm trí anh, những suy nghĩ lặng lẽ chất chồng lên nhau. Sau hai mươi năm, cái tên ấy lại vang lên giữa một buổi chiều hè vàng úa, nơi góc sân trường đầy hoài niệm. Anh không hiểu vì sao chỉ một thanh âm thoảng qua trong trí nhớ cũng làm lòng anh chùng xuống như vậy. Những cảm xúc tưởng đã ngủ yên từ thuở thiếu thời, những rung động non nớt và ngây ngô bỗng nhiên lại bừng thức dậy. Lẩm cẩm quá, Quang mỉm cười và thôi suy nghĩ. Đã qua bao nhiêu năm rồi, chắc chỉ còn mình anh nhớ đến những kỷ niệm thơ bé ngây ngốc ấy.

Anh ngước nhìn ra cảnh vật hai bên đường. Gió thổi qua cánh đồng lúa mới mang một mùi hương ngọt dịu, trĩu nặng sự tinh khiết và mộc mạc của đất trời. Mặt trời đang xuống núi, quầng ánh sáng hồng dịu của hoàng hôn nhuộm thắm dòng Thạch Hãn vẫn êm đềm cuộn chảy. Từ những mái nhà tản mát hai bên bờ, tiếng bát đũa lanh canh vọng ra hoà lẫn với mùi cơm gạo tám mới chín. Chỉ bình dị thế thôi, một nồi cá khô kho, một tô canh ám, cũng đủ làm người ta ấm lòng sau một ngày bôn ba vất vả. Màu khói từ một chái bếp đun củi cũ phủ lên làng quê một màn sương lảng bảng mà man mác buồn. Một đoàn tàu lầm lũi chạy qua, tiếng hú còi kéo dài cắt ngang không gian yên ả rồi lại im bặt, để lại sau lưng một nỗi buồn mơ hồ câm lặng.

Qua thêm một cây cầu nhỏ nữa là về tới nhà. Ngôi nhà cấp bốn cũ kỹ vẫn nằm đó, đơn sơ sau lớp hàng rào hoa giấy đã lên xanh, mái tôn bạc màu theo mưa nắng. Mẹ anh đã mất được mấy năm rồi. Từ ngày ấy, căn nhà chỉ còn lại một mình anh, với những buổi tối dài cặm cụi bên quyển giáo án và từng chồng bài vở học trò. Có những đêm gió bão lùa qua khung cửa sổ và côn trùng rả rích kêu ngoài vườn, anh trằn trọc mãi không ngủ được, chợt thấy căn nhà như rộng hơn bình thường, rộng đến mức trống trải.

Nhiều lần, hàng xóm anh gặng hỏi: “Sao thầy giáo đến giờ vẫn chưa lập gia đình?” và có ý muốn mai mối anh với mấy cô gái trong làng, cô Nhung làm thợ may, cô Hiền bán hàng ngoài chợ, bảo rằng họ làm lụng chịu khó, thôi thì góp gạo thổi cơm chung. Có lẽ họ thương anh, một người đàn ông luôn miệt mài sớm khuya, tối về lại lủi thủi trong căn nhà trống vắng bóng tình yêu thương và sự dịu dàng của bóng hình người phụ nữ.

Nhưng Quang chỉ nhẹ nhàng từ chối: “Tôi vẫn đợi một người.”

“Ai?” Hàng xóm ngạc nhiên, ánh mắt không giấu được chút tò mò. “Từ ngày tôi chuyển về đây, chưa từng nghe nói thầy có một bóng hồng.”

“Không. Mà, người ấy… đi mất rồi. Đi rất xa. Chẳng biết có bao giờ tôi được gặp lại.”

Hàng xóm nghe vậy, khẽ thở dài gật đầu, tỏ vẻ thấu hiểu: “Vậy thì thôi, duyên số cả. Nhân duyên, có ép cũng không thành.”

Nghĩ tới đó, Quang chợt dừng xe lại bên cầu. Gió từ sông thổi ngược, mang theo chút hơi ẩm mát lạnh, như muốn nhắc anh nhớ lại một mảnh ký ức cũ ngày xưa. Quang nhắm mắt, tưởng chừng như vẫn thấy hai đứa trẻ nghịch đuổi nhau giữa bãi lau ven đê trắng xoá, ngụp lặn tắm mát trên dòng sông quê hương, tiếng cười vọng về rồi tan vào trong gió như chưa từng có thật. Nhiều năm sau, mùa đông vẫn về, nhưng cỏ lau đã dần thưa thớt. Bãi đất ven sông nơi hai đứa từng ngồi đã bị san lấp đi, trở thành con đường bê tông mới rộng rãi. Những đồi lau sau nhà năm nào đã nhường chỗ cho từng dãy nhà máy, xưởng may và hàng đèn đường sáng choang. Mùi khói công nghiệp át cả hương đất mới sau cơn mưa, và từng dòng xe cộ nối đuôi nhau qua lại không dứt trên quốc lộ. Người ta nói đó là dấu hiệu của một vùng đất đang thay da đổi thịt, đang dần phát triển phồn vinh. Quang hiểu. Nhưng với anh, đó cũng là một phần tuổi thơ đánh mất đi theo nhịp điệu ồn ào của máy móc và công nghiệp hoá. Những đổi thay ấy đến âm thầm mà quyết liệt, cuốn theo cả con người lẫn ký ức, chẳng chừa lại bao nhiêu cho những ai chậm bước ngoảnh lại về phía sau.

Có những chiều đứng bên bờ sông, Quang chợt tự hỏi liệu Cường có còn nhận ra Quảng Trị của ngày hôm nay không, hay tất cả đã đổi thay quá nhiều, bào mòn đi cả những điều cốt lõi nhất của ký ức. Anh không biết mình còn tiếp tục chờ đợi bao lâu nữa, hay liệu sự chờ đợi ấy có thực sự đem lại cho anh một câu trả lời xác đáng. Chỉ biết rằng, giữa tất cả những đổi thay của làng quê và của đời người, có một cái tên vẫn lặng lẽ nằm lại trong anh, như dấu lặng không bao giờ được ngân lên thành tiếng trong bản nhạc nhưng vẫn luôn hiện diện và quan trọng vô ngần.

Bỗng tiếng cười trẻ thơ kéo Quang trở về thực tại. Một bé gái chạy đến chân thầy, thích thú nhìn lên. Chạm mắt bé gái nhỏ, Quang chẳng khỏi giật mình. Đôi mắt trong veo như phản chiếu cả bầu trời ấy đã từng là của một người xưa, cũng là ánh mắt lấp lánh này, cũng là hàng mi này, tất cả đều y như tạc. Gương mặt ấy… quen thuộc quá.

“Hiên, con!”

Một giọng nói vang lên từ phía trước. Giọng nói ấy, Quang tưởng như đã bị vùi sâu dưới lớp bụi mang tên thời gian, giờ đây lại vang lên rõ ràng đến lạ. Anh ngẩng lên và lặng đi khi thấy bóng hình một người đàn ông đang bước về phía mình. Dưới bóng chiều nhạt màu, gương mặt người ấy dần hiện ra rõ nét. Trái tim Quang đập dồn dập trong lồng ngực, anh không còn tin vào mắt mình nữa.

Là Cường.